Porady i informacje praktyczne

Znaczenie i metody aktywizacji podopiecznego z demencją

Opiekunki osób starszych bardzo często zajmują się podopiecznymi, którzy zmagają się z otępieniem (inaczej demencją), czyli zespołem objawów spowodowanych chorobą mózgu. Najczęstszą przyczyną otępienia jest Alzheimer, czyli postępująca, uszkadzająca komórki nerwowe mózgu choroba, na którą do tej pory nie ma leku.

Kilka faktów:

  • choroba Alzheimera należy do grupy chorób neurodegeneracyjnych
  • rozpoczyna się bardzo powoli, a jej przebieg i nasilenie objawów u każdego są inne
  • choroby otępienne, w tym Alzheimer, charakteryzują się tym, że stopniowo „odcinają” chorych od rzeczywistości
  • pogłębiające się uszkodzenie mózgu, wpływa na pogorszenie działania funkcji poznawczych, takich jak pamięć, mowa czy myślenie
  • kontakt z podopiecznym cierpiącym na demencję staje się coraz trudniejszy, a codzienna opieka wymaga od Opiekuna więcej cierpliwości i opanowania – to duże wyzwanie!
  • według danych Światowej Organizacji Zdrowia w 2030 roku liczba chorych wyniesie 65 milionów, a w 2050 już 115 milionów.

Aktywizacja osób starszych to przede wszystkim angażowanie seniorów w codzienne czynności oraz proponowanie aktywnych form spędzania czasu – dostosowanych do możliwości chorego. Odpowiednia aktywizacja osób z chorobą Alzheimera jest tak samo ważna w terapii jak leczenie farmakologiczne. Dlatego też, podczas opieki nad osobami starszymi należy wykorzystywać każdą okazję do aktywizacji chorych – zarówno pod względem intelektualnym, jak i fizycznym.

iwona-przyby-o-akademia-opiekunekRADY EKSPERTA

Nasz ekspert – Iwona Przybyło

Ekspert Akademii Opiekunów, magister pielęgniarstwa, absolwentka Wydziału Nauk o Zdrowiu na kierunku Pielęgniarstwo Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku. Jest specjalistą Pielęgniarstwa Anestezjologicznego i Intensywnej Opieki oraz dyplomowanym terapeutą zajęciowym, coachem i trenerem. W swojej pracy kieruje się pasją do ludzi starszych, szacunkiem dla ich różnorodności i wszystkiego tego, co przeżyli. Posiada ponad 15-letnie doświadczenie zawodowe. Od lat jest także zaangażowana w edukację i podnoszenie kompetencji zawodowych opiekunów osób starszych, pielęgniarek i terapeutów zajęciowych.

Mimo postępu medycyny, na chorobę Alzheimera nie ma niestety skutecznego lekarstwa. Rozwój choroby można jedynie spowolnić poprzez takie działania jak:

  • zapobieganie występowaniu cukrzycy i nadciśnienia,
  • utrzymywanie odpowiedniej diety (np. zalecanej diety śródziemnomorskiej),
  • odpowiedni dobór leków, które są w stanie ochronić neurony i wydłużyć ich żywotność,
  • aktywizację osób chorych.

W momencie zaobserwowania zmian w  funkcjach poznawczych bardzo ważne jest szybkie reagowanie i zgłaszanie się do lekarza – szczególnie, jeśli zaobserwujemy u siebie, czy u kogoś bliskiego problemy z zapamiętywaniem informacji świeżych.

W jaki sposób aktywizować podopiecznego?

Aktywizacja we wczesnym stadium rozwoju Alzheimera pozwala na spowolnienie rozwoju choroby. Istnieje wiele możliwości aktywizowania podopiecznego przez Opiekuna podczas codziennej opieki. Są to m.in.:

  • asystowanie podczas porannej toalety i wydawanie prostych poleceń, takich jak „proszę umyć twarz” lub „proszę wziąć szczotkę” – chodzi o to, by nie wyręczać podopiecznego,
  • rozmowy na temat rodziny i bliskich – dzieci, wnuków oraz ważnych momentów życiowych,
  • regularne zadawanie prostych pytań, np. odnośnie aktualnej daty i czasu, miejsca, w którym znajduje się chory, adresu seniora, jego imienia i nazwiska, itp.
  • odwoływanie się do przeszłości chorego, jego wspomnień, zdarzeń z dzieciństwa, sukcesów życiowych – dobrze jest wspominać wtedy tylko miłe i przyjemne chwile,
  • przeglądanie albumów ze zdjęciami, np. rodzinnymi podopiecznego,
  • zaangażowanie podopiecznego w codzienne czynności, np. wspólne przygotowywanie posiłków (w miarę możliwości) lub pomoc w prostych pracach domowych, np. zamiataniu podłogi, wycieraniu naczyń,
  • zachęcanie chorego do wspólnego przeglądania magazynów i gazet,
  • czytanie choremu ulubionych książek na głos,
  • słuchanie muzyki,
  • oglądanie filmów, programów edukacyjnych lub rozrywkowych, a następnie rozmowa na ich temat,
  • rozwiązywanie krzyżówek, rebusów, zagadek,
  • granie w łatwe do zrozumienia, proste gry (np. chińczyk, domino),
  • rozwiązywanie ćwiczeń skojarzeniowych, logicznych lub manualnych – wszystkie te formy aktywności pozytywnie wpływają na ćwiczenie pamięci i koncentracji.

Jeżeli podopieczny się irytuje, bo wybrane ćwiczenia sprawiają mu trudność należy wówczas zmienić aktywność. Bardzo ważne jest to, aby dobierać aktywności do stanu zdrowia i możliwości seniora.

Oprócz wymienionych powyżej przykładów ważne jest także zachęcanie podopiecznego do ruchu – może być to prosta, nieforsująca gimnastyka lub regularne spacery na świeżym powietrzu.

O czym podczas aktywizacji trzeba pamiętać?

Bardzo ważne jest dostosowanie metod aktywizacji do możliwości podopiecznego – zarówno psychicznych jak i fizycznych. Aby podopieczny jak najdłużej mógł cieszyć się sprawnością i dobrym stanem psychicznym, każdy Opiekun powinien przestrzegać kilku zasad:

  • podopiecznego nie należy wyręczać – dla chorego bardzo ważne jest poczucie niezależności, szczególnie we wcześniejszych fazach choroby. Samodzielne wykonywanie wszystkich czynności pozwoli mu lepiej funkcjonować w społeczeństwie,
  • codzienna aktywizacja powinna opierać się na regularnych, prostych i powtarzalnych rytuałach,
  • dziwaczne zachowanie podopiecznego, apatia lub agresja są objawem choroby lub dyskomfortu (o którym często podopieczny nie jest w stanie nas poinformować) i nie wynikają z jego złej woli – w takich sytuacjach bardzo ważna jest cierpliwość i zrozumienie ze strony Opiekuna,
  • podczas aktywizowania chorego należy uzbroić się w cierpliwość i nie poganiać chorego,
  • komunikacja z podopiecznym powinna być nieskomplikowana i zrozumiała – ważne jest, aby wydawać mu krótkie i proste polecenia. Pomocne staje się również używanie pytań zamkniętych np.: „czy napije się Pani kawy?”
  • nie należy wprowadzać zmian w najbliższym otoczeniu chorego, np. przestawianie mebli może negatywnie wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa seniora,
  • wskazane jest, aby w domu na ścianie wisiał duży kalendarz i zegar, aby chory mógł sam kontrolować datę i godzinę,
  • nie należy zmuszać podopiecznego do wykonywania nadmiernej ilości zadań – ważne jest, aby były one zgodne z jego zainteresowaniami i możliwościami.

Opiekunowie ATERIMA MED mogą liczyć na wsparcie w postaci dyżurów telefonicznych eksperta Akademii Opiekunów – Iwony Przybyło. Podczas naszych dyżurów można zasięgnąć rady m.in. na temat codziennej opieki i metod aktywizacji osób cierpiących na choroby otępienne, sposobów budowania dobrej relacji pomiędzy podopiecznym a Opiekunem, wypalenia w zawodzie Opiekuna, aspektów opieki nad seniorami oraz wielu innych kwestii.

Pracownicy ATERIMA MED mogą liczyć na profesjonalne wsparcie naszych ekspertów – doświadczone pielęgniarki Akademii Opiekunów są do Waszej dyspozycji od poniedziałku do piatku w godzinach 9:00-17:00. 

Pamiętaj!

Podczas opieki nad osobami chorymi na demencję nie można zapominać o aktywizacji podopiecznych. Dzięki ciągłej aktywności chory ma szansę na pozostanie dłużej sprawnym – aktywizacja i interakcja z innymi ludźmi, przyjazne środowisko oraz Opiekun, który posiada wiedzę, jak skutecznie aktywizować i opiekować się chorym stanowią drogę do sukcesu. Choroby otępienne są bardzo dużym wyzwaniem dla Opiekunów, jednak właściwa opieka może znacznie spowolnić postęp choroby.

Dodaj komentarz

Na podany adres e-mail zostanie wysłany link potwierdzający dodanie komentarza. Adres e‑mail nie będzie prezentowany na stronie.